Tia vũ trụ là gì?

Tia vũ trụ là các hạt hạ nguyên tử năng lượng cực cao – chủ yếu là proton và hạt nhân nguyên tử kèm theo phát xạ điện từ – di chuyển trong không gian, cuối cùng bắn phá bề mặt Trái đất. Chúng di chuyển với tốc độ gần bằng tốc độ ánh sáng, khoảng 300 000 km/giây.

Tia vũ trụ đến từ đâu?

Tia vũ trụ có hai loại: thiên hà và mặt trời. Bức xạ vũ trụ thiên hà đến từ tàn dư của các siêu tân tinh, là những vụ nổ mạnh trong giai đoạn cuối của các ngôi sao lớn, có thể biến đổi thành lỗ đen hoặc bị phá hủy. Năng lượng giải phóng trong những vụ nổ này làm tăng tốc các hạt tích điện bên ngoài hệ mặt trời của chúng ta, khiến chúng có khả năng đâm xuyên cao và cực kỳ khó che chắn. Về bản chất, các siêu tân tinh hoạt động giống như những máy gia tốc hạt tự nhiên, khổng lồ. Trái đất thường xuyên bị chiếu bởi bức xạ vũ trụ thiên hà.

Bức xạ vũ trụ mặt trời bao gồm các hạt mang điện do Mặt trời phát ra, chủ yếu là các electron, proton và hạt nhân heli. Một số bức xạ này liên tục được phát ra từ quầng Mặt trời, khiến các nhà khoa học gọi nó là “gió mặt trời”. Phần còn lại đến từ các sự kiện hạt Mặt trời – sự bùng phát đột ngột và lẻ tẻ của các hạt mang điện kèm theo sự phát xạ điện từ xảy ra khi từ trường trên bề mặt Mặt trời giãn ra và xoắn lại. Giống như một sợi dây cao su, các trường của Mặt trời có thể bị bật ra, đột ngột giải phóng năng lượng khổng lồ và gây ra những lo ngại tiềm ẩn về sức khỏe cho các phi hành gia trong không gian. Mặc dù hiếm gặp, nhưng các tia sáng mặt trời mạnh có thể tạo ra sự cố mất điện radio và tác động đến công nghệ thông tin liên lạc và công nghệ điều hướng hiện đại trên mặt đất.

Các tia vũ trụ có chiếu đến con người trên mặt đất không?

Trái đất được che chắn bởi một từ trường làm cho các hạt mang điện phản xạ từ cực này sang cực khác, tạo ra hai vành đai khổng lồ hình vòng (donut-shaped) chứa các electron và proton năng lượng. Từ quyển làm chệch hướng các tia vũ trụ và bảo vệ con người khỏi các tia sáng mặt trời. Đôi khi, bức xạ vũ trụ chiếu đến chúng ta, nhưng không tạo ra bất kỳ tác hại nào, giống như các mức bức xạ mức thấp khác mà con người thường xuyên tiếp xúc. Trung bình, con người bị chiếu khoảng 3,5 mSv bức xạ mỗi năm. Khoảng một nửa trong số này đến từ các nguồn nhân tạo như chụp X-quang, chụp X-quang tuyến vú và chụp CT, trong khi nửa còn lại từ các nguồn tự nhiên, trong đó khoảng 10% đến từ bức xạ vũ trụ.

Michael Hajek, Chuyên gia đo liều bên ngoài của IAEA cho biết: “Các tia vũ trụ đi vào bầu khí quyển tại các cực từ của Trái đất có thể tạo ra những ánh sáng cực quang đầy màu sắc rực rỡ”. Joan Feynman, một nhà vật lý thiên văn, người đã dành phần lớn cuộc đời để nghiên cứu ánh sáng cực quang, đã phát hiện ra rằng những hiện tượng kỳ diệu này chủ yếu được nhìn thấy ở các vĩ độ cao xung quanh Bắc Cực và Nam Cực là kết quả của sự va chạm giữa các hạt tích điện của gió Mặt Trời và các phần tử khí của không khí. Màu cực quang phổ biến nhất làmàu xanh lục vàng nhạt, được tạo ra bởi các phân tử oxy, trong khi nitơ tạo ra cực quang màu xanh lam hoặc đỏ tía.

Tia vũ trụ có chiếu đến con người khi chúng ta bay không?

Có. Trong khi hành khách đi máy bay bị chiếu với bức xạ vũ trụ mức cao, đặc biệt là ở độ cao và vĩ độ cao hơn, nhưng lượng bức xạ mà họ nhận được trong một chuyến bay là khá nhỏ. Phi hành đoàn và những người bay thường xuyên phải tiếp xúc với liều bức xạ mức cao hơn từ không gian, vì tần suất bay. Phi hành đoàn trên các chuyến bay thường hoạt động ở độ cao thấp sẽ khó vượt quá liều 1mSv mỗi năm. Tuy nhiên, phi hành đoàn phục vụ trên các tuyến đường dài vùng cực có thể phải tiếp xúc với liều hiệu dụng hàng năm lên đến 6mSv.
“Trong các tiêu chuẩn an toàn, IAEA có một phần riêng, GSR-3, phần 5, đưa ra những lựa chọn mà các Quốc gia Thành viên có thể làm để giảm chiếu xạ cho phi hành đoàn,” Tony Colgan, Trưởng bộ phận Bảo vệ Bức xạ của IAEA cho biết. Giờ bay của phi hành đoàn được kiểm soát bởi Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), hiệp hội này cũng đặt giới hạn về liều bức xạ mà họ có thể tiếp xúc.

Còn các phi hành gia thì sao?

Phi hành đoàn vũ trụ nhận liều bức xạ thậm chí còn cao hơn. Một phi hành gia trên một trạm vũ trụ quay quanh Trái đất ở độ cao 400 km thường tiếp xúc với liều hơn 1/2mSv mỗi ngày. Trong 12 ngày, họ sẽ nhận được liều bằng phi hành đoàn nhận được trong một năm. Các cơ quan vũ trụ quốc gia đã thiết lập giới hạn liều nghề nghiệp cho các phi hành gia. Các tác động đến sức khỏe như tạo thành u ác tính và một số phản ứng mô nhất định có thể liên quan đến bức xạ vũ trụ ở các phi hành gia, mặc dù số các trường hợp là nhỏ gây khó khăn cho việc định lượng những tác động này.

Con người có thể hưởng lợi từ bức xạ vũ trụ trên Trái đất không?

Hajek nói: “Thật là thú vị khi sự hiểu biết của chúng ta về tổn thương tế bào gây ra bởi bức xạ vũ trụ mức cao có thể giúp thúc đẩy công nghệ điều trị ung thư bằng cách sử dụng máy gia tốc hạt năng lượng cao. Do những đặc tính riêng, các chùm hạt mang điện, tương tự như những hạt mang điện trong không gian, có thể phá hủy các khối u nằm sâu trong khi giảm thiểu thiệt hại cho các mô xung quanh”. Hajek giải thích: “Những hiểu biết sâu sắc từ liệu pháp ion sẽ cho phép chúng ta cải thiện khả năng bảo vệ bức xạ trong không gian và khắc phục những hạn chế hiện tại trong việc dự đoán các rủi ro sức khỏe khi du hành vũ trụ trong thời gian dài”.

Nguồn: www.varans.vn

Công ty Cổ phần Dịch vụ Công nghệ và Đào tạo Phúc Minh Anh (PMA)

Hotline: 0889718988 – 0973145129

Email:  phucminhanh68@gmail.com; info@phucminhanh.com.vn

Bài viết Bức xạ vũ trụ: Tại sao chúng ta không nên lo lắng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Công ty Phúc Minh Anh (PMA).

Bức xạ là một phần trong cuộc sống của chúng ta. Bức xạ nền, chủ yếu đến từ các khoáng chất tự nhiên. Chúng lúc nào cũng có ở xung quanh chúng ta. Trong thực tế, có rất ít tình huống mà một người bình thường tiếp xúc với nguồn bức xạ không được kiểm soát. Tuy nhiên, thật khôn ngoan khi chuẩn bị và biết phải làm gì nếu tình huống như vậy xảy ra.

Một trong những cách tốt nhất để chuẩn bị. Đó là tìm hiểu các nguyên tắc bảo vệ khỏi bị bức xạ theo: thời gian; khoảng cách; và che chắn. Trong trường hợp khẩn cấp về phóng xạ khi lượng lớn chất bức xạ thải vào môi trường. Chúng ta có thể sử dụng các nguyên tắc này để giúp bảo vệ cho bản thân và gia đình.

Thời Gian, Khoảng Cách Và Che Chắn

Thời gian, khoảng cách và các hành động che chắn giúp giảm thiểu tiếp xúc với bức xạ. Một cách tương tự như việc bảo vệ khỏi tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời:

Thời gian

Đối với những người tiếp xúc với bức xạ ngoài bức xạ nền tự nhiên. Việc hạn chế hoặc giảm thiểu thời gian tiếp xúc sẽ giảm được liều lượng từ nguồn bức xạ.

Khoảng cách

Giống như nhiệt từ đám cháy giảm khi bạn di chuyển ra xa hơn. Liều lượng bức xạ giảm đáng kể khi bạn gia tăng khoảng cách so với nguồn.

Che chắn

Hàng rào chắn bằng chì, bê tông hoặc nước giúp bảo vệ khỏi sự xâm nhập của tia X và tia gamma.  Đây là lý do tại sao một số vật liệu phóng xạ được lưu trữ dưới nước. Hoặc trong các phòng làm bằng bê tông hoặc chì. Và tại sao nha sĩ đặt một chiếc chăn chì lên bệnh nhân trong lúc chụp răng. Do đó, việc sử dụng tấm chắn thích hợp giữa bạn và nguồn phóng xạ sẽ giúp giảm đáng kể hoặc loại bỏ liều lượng bức xạ mà bạn nhận được. 

Liên hệ Đăng ký khóa học đào tạo an toàn bức xạ

Các Trường Hợp Khẩn Cấp về Bức Xạ

Khi có một lượng bức xạ lớn bị thải ra môi trường. Chẳng hạn như một sự cố ở nhà máy điện hạt nhân, hoặc do khủng bố. Khuyến cáo sau đây đã được thử nghiệm và chứng minh là mang lại sự bảo vệ tối đa.

Nếu xảy ra trường hợp khẩn cấp về bức xạ, bạn có thể thực hiện các hành động để bảo vệ cho bản thân, người thân yêu và thú nuôi của mình: Vào Trong Nhà, Cứ Ở Lại Trong Đó và Theo Dõi Tin Tức. Thực hiện theo lời khuyên của những người ứng phó khẩn cấp và cơ quan chức năng.

Vào Trong Nhà

Trong trường hợp khẩn cấp về bức xạ, bạn có thể được yêu cầu vào bên trong một tòa nhà và trú ẩn trong một khoảng thời gian.

• Hành động này được gọi là “trú ẩn tại chỗ.”
• Đi vào giữa tòa nhà hoặc một tầng hầm, cách xa cửa ra vào và cửa sổ.
• Mang thú nuôi vào bên trong.

Cứ Ở Trong Đó

Các tòa nhà có thể cung cấp sự bảo vệ đáng kể khỏi bức xạ. Có nhiều bức tường chắn giữa bạn và bên ngoài có nghĩa là có khả năng che chắn bức xạ tốt hơn. Vào bên trong một cách nhanh chóng và cứ ở bên trong sau một sự cố về bức xạ thì có thể hạn chế tiếp xúc với bức xạ và có thể cứu được mạng sống của bạn.

• Đóng cửa sổ và cửa ra vào.
• Tắm vòi sen hoặc lau các bộ phận cơ thể bị tiếp xúc bằng khăn ẩm.
• Uống nước đóng chai và ăn thực phẩm đựng trong hộp gắn kín.

Theo Dõi Tin Tức

Cơ quan quản lý sẽ có cách thức cụ thể bảo đảm an toàn bức xạ trong trường hợp ứng phó khẩn cấp. Điều này có thể được thực hiện thông qua: phương tiện truyền thông; hệ thống cảnh báo khẩn cấp; truyền hình hoặc rađiô.

• Nhận thông tin mới nhất từ ​​rađiô, truyền hình, Internet, thiết bị di động, v.v.
• Các quan chức trong trường hợp khẩn cấp sẽ cung cấp thông tin nơi cần đến để được kiểm tra ô nhiễm.

Nơi Bạn Nên Đến Trong Trường Hợp Khẩn Cấp về Bức Xạ

Đi xuống tầng hầm hoặc giữa một tòa nhà kiên cố. Chất phóng xạ lắng xuống bên ngoài các tòa nhà. Vì vậy điều tốt nhất nên làm là ở càng xa tường và mái của tòa nhà càng tốt. Cứ ở bên trong ít nhất 24 giờ cho đến khi các cơ quan chức năng khẳng định có thể đi ra ngoài.

Cách Chuẩn Bị cho một Trường Hợp Khẩn Cấp về Bức Xạ

Như với bất kỳ trường hợp khẩn cấp nào, điều quan trọng là phải có kế hoạch để bạn và gia đình biết cách ứng phó trong trường hợp thực tế. Thực hiện các bước sau đây ngay bây giờ để chuẩn bị cho bản thân và gia đình của mình:

Tự Bảo Vệ Mình: 

Nếu xảy ra trường hợp khẩn, hãy vào trong nhà, cứ ở bên trong và theo dõi tin tức. Lặp lại thông báo này cho gia đình vào những lúc không khẩn cấp. Để họ biết phải làm gì nếu có trường hợp khẩn cấp về phóng xạ.

Lập một Kế Hoạch Liên Lạc Khẩn Cấp Cho Gia Đình: 

Chia sẻ kế hoạch liên lạc với gia đình của bạn. Và thực hành nó để gia đình bạn biết cách ứng phó trong trường hợp khẩn cấp.

Tích trữ Bộ Dụng Cụ Khẩn Cấp: 

Bộ dụng cụ này có thể được sử dụng trong bất kỳ trường hợp khẩn cấp nào. Có thể bao gồm các món thực phẩm không dễ bị hư thối, rađiô chạy bằng pin hoặc quay tay, nước, đèn pin, pin, dụng cụ sơ cứu và bản sao thông tin quan trọng của bạn nếu bạn cần sơ tán.

Làm Quen Với Kế Hoạch Dành Cho Các Trường Hợp Khẩn Cấp về Bức Xạ trong Cộng Đồng: 

Kiểm tra với các cơ quan chức năng tại địa phương, trường học của con bạn, nơi bạn làm việc, và những người khác để xem họ đã chuẩn bị như thế nào trong việc ứng phó với trường hợp khẩn cấp về bức xạ.

Làm Quen với Hệ Thống Báo Động và Thông Báo Công Cộng: 

Các hệ thống này được sử dụng để cảnh báo công chúng khi xảy ra sự cố bức xạ. Nhiều khu vực có hệ thống cảnh báo qua loa, tin nhắn hoặc email để thông báo khẩn cấp.

Xác Định Nguồn Thông Tin Đáng Tin Cậy:

Xác định các nguồn thông tin đáng tin cậy ngay bây giờ. Và quay lại các nguồn đó trong trường hợp khẩn cấp để biết các tin nhắn và hướng dẫn. Thật không may là, trong các thảm họa và trường hợp khẩn cấp trước đây một số nhỏ các cá nhân có thể nhân cơ hội này để tung tin sai lạc.

(Tham khảo)

Triển khai dịch vụ an toàn bức xạ xin liên hệ:

Công ty CP Dịch vụ Công nghệ và Đào tạo Phúc Minh Anh (PMA)

Phụ trách tư vấn: 0889718988 – 0973145129

Email:  phucminhanh68@gmail.com; info@phucminhanh.com.vn

Bài viết Tự Bảo Vệ Khỏi Bức Xạ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Công ty Phúc Minh Anh (PMA).

RT là một trong số nhiều phương pháp Kiểm tra không phá hủy (NDT). RT có một vai trò trọng yếu (gần như không thể thay thế) trong kiểm soát chất lượng công nghiệp. Thật hiếm có phương pháp nào như RT, ngay từ những ngày khởi đầu với những khám phá vật lý vĩ đại, lại có thể áp dụng ngay vào cuộc sống trong những ứng dụng cụ thể, thiết thực và hiệu quả.

Gần 110 năm trôi qua, phương pháp chụp ảnh phóng xạ đã có những bước tiến lớn về kỹ thuật và ứng dụng thực tiễn. Trong quá trình chụp ảnh phóng xạ, giai đoạn sau cùng được “mong chờ nhất” là giải đoán ảnh. Với phương pháp RT, việc giải đoán ảnh chụp, dù được thực hiện trong những điều kiện thuận lợi hơn. Nhưng hàm chứa nhiều nội dung và yêu cầu kỹ thuật khá “khắc nghiệt”. Đòi hỏi người thực hiện không chỉ sự tập trung và cẩn trọng cao độ, mà còn là những hiểu biết, kinh nghiệm sâu sắc.

1. Chất lượng ảnh trong giải đoán ảnh chụp phóng xạ

Trước khi ảnh chụp phóng xạ được sử dụng để đánh giá chất lượng. Bản thân ảnh chụp này phải đạt những chỉ tiêu chất lượng nhất định. Bao gồm những nội dung chủ yếu như được liệt kê dưới đây.

Vết lỗi phim – Film Artefact/Artifact

Đây là những dấu vết, chỉ thị có nguồn gốc từ quá trình xử lý phim. Việc cầm – mang (handling) không phù hợp. Hoặc từ chính các khuyết tật nội tại trong lớp nhũ tương nhạy quang của phim. Hoặc do của màn (tăng quang). Những lỗi điển hình thuộc loại này là không giới hạn. Bao gồm: tình trạng mờ (fog); vết hóa chất; vết bẩn; vệt nước; vết xước; các chỉ thị do phóng điện tĩnh,…

Các quy phạm, tiêu chuẩn và quy trình áp dụng đều yêu cầu những lỗi loại này không được xuất hiện trên vùng quan tâm của ảnh. Do mức độ che lấp hoặc có thể gây nhầm lẫn cho việc giải đoán, đánh giá.

Thực tiễn áp dụng cũng yêu cầu, chỉ được thực hiện công việc giải đoán, đánh giá khi ảnh chụp đã ở trạng thái khô. Một số kỹ thuật viên có thói quen xấu là đọc và đánh giá ảnh ngay khi nó đang ở trạng thái ướt. Đây thực sự là một thói quen không phù hợp. Chứa rủi ro cao, có thể bỏ sót chỉ thị và đánh giá sai lệch bất liên tục.

Dấu hiệu nhận biết – Identification

Ảnh chụp cần thể hiện được một cách lâu bền các thông tin về công việc như: dự án; nhà chế tạo; đối tượng; vị trí và thời gian thực hiện… liên quan đến quá trình kiểm tra. Điều này thường được thực hiện bằng cách gắn các ký hiệu hay biểu tượng làm bằng các vật liệu có mật độ cao. Ví dụ chì, lên đối tượng kiểm tra trong suốt quá trình chiếu chụp.

Yêu cầu có tính phố biến là hình ảnh các ký hiệu này không được xuất hiện trong vùng cần quan tâm của ảnh chụp.

Mật độ – Density

Là đại lượng mô tả mức độ đen của ảnh chụp. Nó liên quan trực tiếp đến các “nội dung thông tin” mà bức ảnh đem lại. Mật độ cần có giá trị phù hợp để ảnh chụp hiển thị thông tin một cách tối ưu. Các giá trị mật độ quá thấp hoặc quá cao đều ảnh hưởng tiêu cực đến việc giải đoán. Hoặc hình ảnh bất liên tục quan tâm chưa được thể hiện rõ. Hoặc chúng bị che lấp một phần đến hoàn toàn. Mật độ được đo  bằng các công cụ như: máy đo độ đen (densitometer); phim bậc so sánh (wedge film)…

Các tiêu chuẩn phổ biến đều yêu cầu mật độ ảnh chụp phải có giá trị nằm trong một dải nhất định. Ví dụ: từ 2.0 đến 4.0.

Chỉ thị chất lượng hình ảnh – IQI

Mục tiêu xuyên suốt của kiểm tra không phá hủy trong công nghiệp, bao gồm chụp ảnh phóng xạ, là phát hiện và đánh giá sự tồn tại, mức độ nghiệm trọng của bất liên tục, khiếm khuyết trong đối tượng được kiểm tra. Do vậy, mối quan tâm và yêu cầu hàng đầu đối với bất kỳ một phương pháp hay kỹ thuật. Đó là khả năng phát hiện bất liên tục nếu có, được gọi với một thuật ngữ chuyên môn là độ nhạy, của phương pháp hay kỹ thuật đó.

Trong kỹ thuật chụp ảnh phóng xạ, một cách tiếp cận mang xu hướng định lượng hóa khả năng này. Là sử dụng một công cụ đặc biệt, có tên là chỉ thị chất lượng hình ảnh, IQI. Công cụ này được đặt lên đối tương kiểm tra trong suốt thời gian chiếu chụp. Hình ảnh các chi tiết của nó trên ảnh chụp được dùng để đánh giá độ nhạy. Và chính xác hơn là một kỹ thuật chụp có phù hợp hay không.

Các tiêu chuẩn áp dụng thường quy định chi tiết hỉnh ảnh nào (ví dụ: dây; hoặc lỗ) phải được nhìn thấy trên ảnh chụp.

2. Cơ sở vật chất kỹ thuật giải đoán ảnh chụp phóng xạ

Một điều cần lưu ý là khả năng nhận biết (nhìn thấy) chỉ thị tối ưu trên ảnh chụp còn phụ thuộc vào hàng loạt các điều kiện liên quan đến cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho việc đọc ảnh, như: mức độ ánh sáng nền xung quanh; cường độ ánh sáng của đèn đọc phim tương ứng với độ đen; thiết bị đo độ đen; công cụ thước đo kích thước chỉ thị;…

Đèn đọc phim – film viewer/negatoscope

Đèn đọc phim cần cung cấp một mức độ sáng phù hợp tương ứng với mật độ ảnh chụp. Một số tiêu chuẩn (AS3998) đề xuất các mức tương ứng như sau:

Cường độ sáng của đèn có thể được đo bằng thiết bị đo cường độ sáng (Lightmeter). Một yêu cầu quan trọng là các thiết bị đèn đọc phải có chức năng điều chỉnh mức độ sáng tùy theo giá trị mật độ ảnh thực tế, đồng thời, cần có các công cụ điều chỉnh phạm vi vùng chiếu sáng tương ứng với kích thước ảnh đọc, tránh để ánh sáng phát ra từ đèn chiếu trực tiếp vào mắt người giải đoán.

Ánh sáng nền – Background lighting:

Ánh sáng nền thông thường cần mức độ thấp, ở dạng khuếch tán, tránh tạo ra các tia phản chiếu rọi vào mắt người đọc. Nói chung, cường độ ánh sáng nền xung quanh nên thấp hơn một chút so với cường độ ánh sáng của đèn sau khi truyền qua ảnh chụp. Cường độ ánh sáng nền quá cao sẽ làm giảm tạo ra nhiều ánh phản chiếu, giảm độ tương phản….gây khó khăn cho việc nhận biết và phát hiện chỉ thị trên ảnh chụp. Ngược lại, nếu cường độ quá thấp, gây độ tương phản (khác biệt) quá cao, dễ gây mệt mỏi cho mắt người giải đoán, cũng như gây khó khăn cho việc ghi chép thông tin hoặc làm các công việc khác trong quá trình gải đoán…

Máy đo độ đen và phim bậc so sánh

Đây là những công cụ dùng để xác định thông số chủ yếu của ảnh chụp đó là mật độ. Để đảm bảo kết quả đo là chính xác, tin cậy, máy và phim bậc cần được chuẩn, kiểm tra định kỳ theo một tần suất xác định. Quá trình đánh giá tuân theo các tiêu chí do quy phạm và tiêu chuẩn áp dụng quy định.

Công cụ hoặc thước đo kích thước chỉ thị

Phần lớn các quy phạm, tiêu chuẩn áp dụng đều đưa ra các tiêu chí đánh giá liên quan đến kích thước chỉ thị đo được trên ảnh chụp. Mặt khác, các chỉ thị có thể xuất hiện dưới các hình dạng phức tạp. Do vậy, việc có các công cụ hay thước đo kích thước chỉ thị một cách sát thực và thuận tiện là yêu cầu cần thiết để việc đánh giá có độ tin cậy cao. 

Các tiện ích khác

Nếu vị trí đọc và giải đoán ảnh được thực hiện trong một môi trường yên tĩnh, vệ sinh và thoáng mát cùng các điều kiện tiện nghi khác, độ tin cậy và chính xác của kết quả giải đoán, đánh giá là điều có thể trông đợi và “cảm nhận” được một cách rõ rệt.

3. Thị lực của người thực hiện giải đoán ảnh chụp phóng xạ

Rõ ràng, khả năng nhìn và nhận thấy các chi tiết, dấu hiệu hay chỉ thị xuất hiện trên ảnh chụp, là điều kiện cơ bản để đảm bảo khả năng phát hiện bất liên tục và  phụ thuộc trực tiếp vào thị lực của người thực hiện giải đoán. Các tiêu chuẩn và hệ thống liên quan đến việc chứng nhận trình độ của nhân lực NDT đều yêu cầu kiểm tra khả năng nhìn thấy, tại khoảng cách gần, ví dụ cách xa 300 mm, các chi tiết nhỏ và khả năng phân biệt sự khác biệt màu sắc hay mức độ xám tối.

Việc thực hiện có thể trong điều kiện cho phép người nhìn sử dụng kính điều chỉnh, ví dụ cận thị hay viễn thị, và thông thường, với tần suất là hàng năm.

Trước khi tiến hành công việc, giống như yêu cầu với các kỹ thuật huỳnh quang (MT và PT), kỹ thuật viên cần dành một khoảng thời gian nhất định để mắt quen với điều kiện ánh sáng thấp  tại vị trí đọc ảnh so với môi trường bên ngoài.Trong quá trình đọc và giải đoán ảnh, để giảm sự mỏi mệt và mất khả năng tập trung nhìn của mắt, có tài liệu đề xuất một phương thức thực hành, là thời gian đọc một ảnh chụp không nên kéo dài quá 5 phút.

4. Hiểu biết về kỹ thuật chụp ảnh phóng xạ công nghiệp

Người thực hiện giải đoán có thể không nhất thiết phải có kỹ năng thực hiện thành thục mọi công việc liên quan đến chiếu chụp hay xử lý phim,… nhưng việc hiểu  được các thông số, yếu tố và điều kiện cơ bản của kỹ thuật chụp ảnh phóng xạ công nghiệp là một yêu cầu có tính quyết định.

Với kỹ thuật chụp ảnh phóng xạ sử dụng phim thông thường, các thông số, điều kiện cơ bản đó bao gồm:

• bản chất hình ảnh trên ảnh chụp
• độ không chính xác hình học, còn gọi là độ nhòe
• độ nhạy: các yếu tố ảnh hưởng đến độ nhạy và đánh giá độ nhạy qua IQI
• các kỹ thuật bố trí hình học: SW, DW, Panoramic
• các giai đoạn và yêu cầu của quá trình xử lý phim (thủ công và tự động)

5. Hiểu biết về đối tượng được kiểm tra

Có một sự tương đồng thú vị giữa yêu cầu của binh pháp trong quân sự và công việc giải đoán ảnh chụp là “biết người-biết ta”! Kết quả giải đoán và đánh giá sẽ có độ tin cậy càng cao nếu người giải đoán có được những hiểu biết cơ bản về đối tượng được kiểm tra. Nhưng có điều khác biệt, kết quả của một trận đánh quân sự thường là thứ có thể cảm nhận và đánh giá trực tiếp, rõ ràng được.

Trong khi đó, bản chất của quá trình kiểm tra không phá hủy (NDT) nói chung và phương pháp chụp ảnh phóng xạ nói riêng, là có tính GIÁN TIẾP. Trong nhiều tình huống, có những chỉ thị xuất hiện, người giải đoán không thể dựa chỉ hoàn toàn vào các hiểu biết kỹ thuật chụp ảnh phóng xạ mà còn cần đến các hiểu biết, dù là ở mức độ cơ bản, về đối tượng được kiểm tra, để có những thông tin quý hỗ trợ cho việc đánh giá bất liên tục một cách tin cậy, chính xác.

Những hiểu biết này, ví dụ trong giải đoán ảnh chụp mối hàn, bao gồm:

• Quá trình hàn và vật liệu sử dụng
• Thiết kế, cấu hình mối hàn
• Quá trình xử lý (nhiệt…)
• Các loại bất liên tục, nguyên nhân và điều kiện gây ra, hình ảnh chỉ thị (điển hình, có tính phương pháp luận) tương ứng.

6. Tiêu chuẩn đánh giá

Các quy phạm, tiêu chuẩn, quy trình áp dụng và tài liệu kỹ thuật liên quan (Specification) của công việc hay dự án công nghiệp thường chỉ định rõ các tiêu chí đánh giá chấp nhận hoặc không chấp nhận (Acceptance Criteria) khi áp dụng các phương pháp kiểm tra không phá hủy.  

Phần lớn các tiêu chí đánh giá đều dựa trên các thông tin do chỉ thị cung cấp: kích thước, vị trí, loại hình (tròn, đường…), số lượng, mật độ, vv…

Việc sẵn có các tiêu chuẩn này và hiểu rõ được các nội dung của nó là một yêu cầu cơ bản đối với người thực hiện giải đoán ảnh chụp phóng xạ, đảm bảo sự đúng mức và nhất quán cho kết quả đánh giá liên quan. Thực tiễn triển khai cho thấy, rất nên có sẵn các tiêu chuẩn đánh giá này dưới các hình thức, như bảng số liệu, hình vẽ sơ đồ vv… tại nơi thực hiện công việc giải đoán, đánh giá.

7. Kinh nghiệm giải đoán ảnh chụp phóng xạ

Kinh nghiệm tác nghiệp trong kiểm tra không phá hủy là một trong các yêu cầu chủ yếu, thường được định lượng hóa thành thời gian tối thiểu tính bằng giờ hoặc tháng trong các chương trình chứng nhận phổ biến về nhân lực kiểm tra không phá hủy.

Hơn nữa, một đặc trưng của phương pháp chụp ảnh phóng xạ, quá trình giải đoán và đánh giá mang đặc điểm định tính hơn là định lượng như các phương pháp khác, ví dụ như kiểm tra siêu âm.

Do vậy, yêu cầu về yếu tố kinh nghiệm của người thực hiện giải đoán lại càng đòi hỏi cao. Các công cụ hỗ trợ người giải đoán như các bộ sưu tập ảnh mẫu chỉ thị từ các khuyết tật điển hình hiện có sẵn dưới dạng thương phẩm.

Liên hệ triển khai Đào tạo và Dịch vụ Chụp ảnh phóng xạ và NDT:

CÔNG TY CP DỊCH VỤ CÔNG NGHỆ VÀ ĐÀO TẠO PHÚC MINH ANH (PMA)

Hotline: 0889718988 – 0973145129

Email:  phucminhanh68@gmail.com; info@phucminhanh.com.vn

Bài viết Giải Đoán Ảnh Chụp Phóng Xạ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Công ty Phúc Minh Anh (PMA).