Quy định đào tạo an toàn bức xạ trong chụp ảnh bức xạ

Khoản 1 Điều 28 Luật Năng lượng nguyên tử năm 2008 quy định: “Người đảm nhiệm công việc Nhân viên chụp ảnh phóng xạ công nghiệp phải có chứng chỉ nhân viên bức xạ“.

Điều 5 Thông tư 19/2012/TT-BKHCN quy định về kiểm soát và bảo đảm an toàn bức xạ trong chiếu xạ nghề nghiệp và chiếu xạ công chúng:

“Điều 5. Đào tạo an toàn bức xạ cho nhân viên bức xạ

1. Tổ chức, cá nhân tiến hành công việc bức xạ phải tổ chức đào tạo khi mới tuyển dụng và định kỳ đào tạo lại về an toàn bức xạ cho nhân viên bức xạ.

2. Nhân viên bức xạ phải qua các khóa đào tạo, huấn luyện về an toàn bức xạ theo yêu cầu của người phụ trách an toàn bức xạ.”

Cũng theo Nghị định 142/2020/NĐ-CP quy định về việc tiến hành công việc bức xạ và hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử những cá nhân sử dụng, lưu giữ tạm thời, vận chuyển nguồn phóng xạ và sử dụng thiết bị bức xạ, vận hành thiết bị chiếu xạ phải có: “Chứng chỉ nhân viên bức xạ“.

Tuy nhiên, để có được chứng chỉ nhân viên bức xạ mỗi kỹ thuật viên chụp ảnh phóng xạ phải trải qua khóa đào tạo an toàn bức xạ phù hợp. Cụ thể là khóa đào tạo an toàn bức xạ cho nhân viên chụp ảnh bức xạ công nghiệp. Sau khi trải qua kỳ thi sát hạch cuối khóa đào tạo mỗi nhân viên sẽ được cấp Giấy Giấy chứng nhận đào tạo an toàn bức xạ cho nhân viên chụp ảnh bức xạ công nghiệp.

Đăng ký Đào tạo an toàn bức xạ và kiểm tra chụp ảnh phóng xạ

Yêu cầu đào tạo an toàn bức xạ đối với nhân viên bức xạ còn được quy định tại Thông tư 34/2014/TT-BKHCN quy định về đào tạo an toàn bức xạ đối với nhân viên bức xạ, người phụ trách an toàn và hoạt động dịch vụ đào tạo an toàn bức xạ. Cụ thể như sau:

1. Nhân viên bức xạ phải được đào tạo an toàn bức xạ theo chương trình đào tạo an toàn bức xạ phù hợp với công việc bức xạ đang tiến hành và được cấp giấy chứng nhận đào tạo an toàn bức xạ và chỉ được tiến hành công việc bức xạ sau khi được cấp giấy chứng nhận đào tạo an toàn bức xạ.

2. Định kỳ 03 năm một lần nhân viên bức xạ phải được đào tạo nhắc lại và bổ sung kiến thức chuyên sâu, thông tin mới về an toàn bức xạ.

3. Hàng năm nhân viên bức xạ phải được huấn luyện các quy định của cơ sở về các nội dung liên quan đến bảo đảm an toàn bức xạ, quy trình ứng phó sự cố bức xạ, được phổ biến các quy định mới, các thông tin mới về bảo đảm an toàn bức xạ.

4. Chương trình đào tạo an toàn bức xạ quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều này phải bảo đảm yêu cầu về nội dung, thời gian đào tạo theo quy định tại Điều 5 Thông tư này và được thực hiện bởi tổ chức có giấy đăng ký hoạt động dịch vụ đào tạo an toàn bức xạ.

5. Người đứng đầu tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép tiến hành công việc bức xạ phải bảo đảm để các nhân viên bức xạ được đào tạo an toàn bức xạ và chỉ sử dụng nhân viên bức xạ để tiến hành công việc bức xạ khi đã được đào tạo an toàn bức xạ theo đúng các yêu cầu quy định tại Điều này.

Nội dung chương trình đào tạo

A. Nội dung về kỹ thuật

1. Khái niệm cơ bản về bức xạ ion hóa

1.1 Định nghĩa bức xạ ion hóa;

1.2 Các khái niệm cơ bản liên quan đến bức xạ ion hóa;

1.3 Hoạt độ phóng xạ, hằng số phân rã, chu kỳ bán hủy;

1.4 Nguồn gốc của bức xạ ion hóa.

2. Tương tác của bức xạ với vật chất

2.1 Tương tác của hạt anpha với vật chất;

2.2 Tương tác của hạt bêta với vật chất;

2.3 Tương tác của tia gamma, tia X với vật chất;

2.4 Tương tác của nơtron với vật chất.

3. Ghi đo bức xạ

3.1 Các đại lượng và đơn vị đo dùng trong an toàn bức xạ: Liều chiếu; Liều hấp thụ; Liều tương đương; Liều hiệu dụng;

3.2 Ghi đo bức xạ tia X, tia gamma, tia bêta, tia anpha và nơtron, đánh giá liều chiếu xạ cá nhân;

3.3 Thực hành sử dụng thiết bị ghi đo bức xạ tia X, tia gamma, tia bêta và nơtron, hướng dẫn sử dụng liều kế cá nhân.

4. Hiệu ứng sinh học của bức xạ

4.1 Cơ chế tác dụng của bức xạ ion hóa với cơ thể sống;

4.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu ứng sinh học của bức xạ;

4.3 Các tổn thương do bức xạ gây ra.

5. Bảo vệ chống chiếu xạ ngoài

5.1 Các mối nguy hiểm do chiếu xạ ngoài;

5.2 Bảo vệ đối với các nguy hiểm do chiếu xạ ngoài.

6. Các loại thiết bị chụp ảnh bức xạ công nghiệp, các vấn đề an toàn bức xạ liên quan

7. Hướng dẫn bảo đảm an toàn bức xạ khi chụp ảnh bức xạ công nghiệp ngoài hiện trường

8. Hướng dẫn bảo đảm an toàn bức xạ trong vận chuyển nguồn phóng xạ

B. Nội dung về pháp luật

9. Hệ thống các quy định pháp luật về bảo đảm an toàn bức xạ

9.1 Luật Năng lượng nguyên tử;

9.2 Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Năng lượng nguyên tử; Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử;

9.3 Các Thông tư và Tiêu chuẩn liên quan.

10. Kiểm soát chiếu xạ nghề nghiệp và chiếu xạ công chúng

10.1 Các yêu cầu kiểm soát chiếu xạ nghề nghiệp và chiếu xạ công chúng;

10.2 Giới hạn liều đối với nhân viên bức xạ và công chúng.

11. Yêu cầu bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ (áp dụng đối với các công việc bức xạ – sử dụng nguồn phóng xạ)

12. Kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ

Đăng ký Đào tạo an toàn bức xạ và kiểm tra chụp ảnh phóng xạ liên hệ:

Công ty CP Dịch vụ Công nghệ và Đào tạo Phúc Minh Anh (PMA)

Phụ trách tư vấn: 0889718988 – 0973145129

Email:  phucminhanh68@gmail.com; info@phucminhanh.com.vn

Bài viết Đào tạo an toàn bức xạ trong chụp ảnh bức xạ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Công ty Phúc Minh Anh (PMA).

Chụp ảnh phóng xạ công nghệp

Chụp ảnh phóng xạ công nghiệp (CAPX) là một phương pháp kiểm tra không phá hủy để phát hiện khuyết tật trong vật liệu, kiểm tra khuyết tật mối hàn, sản phẩm đúc và các cấu kiện xây dựng. Kỹ thuật viên, thiết bị bức xạ, nguồn phóng xạ phải được cấp phép, chứng nhận.

Hai loại nguồn bức xạ được sử dụng trong chụp ảnh phóng xạ công nghiệp bao gồm: Nguồn phát tia X và nguồn phát tia gamma (ví dụ: nguồn phóng xạ Iridium-192, Cobalt-60 và Selenium-75).

Chụp ảnh phóng xạ công nghiệp thường được thực hiện trong môi trường khó khăn, điều kiện thao tác bất lợi. Từ đó thiết bị sử dụng chiếu chụp cần được thiết kế bền chắc. Và hoạt động được một cách an toàn ở nhiều điều kiện khác nhiệt. Thông thường dải nhiệt độ hoạt động thường có thể đến 40^oc hoặc 60^oC.

Bức xạ là gì?

Theo Luật Năng lượng nguyên tử 2008, Bức xạ là chùm hạt hoặc sóng điện từ có khả năng ion hoá vật chất.

Bức xạ tự nhiên có thể được tìm thấy trong đất, đá, thức ăn, không khí, vật liệu xây dựng, tia vũ trụ và trong chính cơ thể của chúng ta. Chúng đóng góp khoảng ¾ trong liều chiếu xạ hàng năm.

Nguyên lý an toàn bức xạ trong chụp ảnh phóng xạ

Nguyên lý bảo vệ an toàn bức xạ (ATBX) bao gồm :

Thời gian : Càng ít tiếp xúc (hoặc tiếp xúc trong thời gian càng ngắn) thì càng giảm liều bức xạ nhận được.

Khoảng cách : Cường độ bức xạ giảm mạnh khi đứng ra xa khỏi nguồn phóng xạ.

Che chắn : Vật liệu che giữa kỹ thuật viên (nhân viên bức xạ) càng dày càng giảm được nhiều bức xạ chiếu đến.

Người phụ trách an toàn bức xạ

Người phụ trách an toàn bức xạ được cơ quan an toàn bức xạ & hạt nhân cấp chứng chỉ người phụ trách ATBX). Đồng thời là nhân viên bức xạ có chuyên môn, nghiệp vụ, nắm vững quy định của pháp luật về ATBX. Có trách nhiệm giúp người đứng đầu tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép tiến hành công việc bức xạ thực hiện quy định :

1. Thực hiện đầy đủ các quy định trong giấy phép ;

2. Xây dựng và tổ chức thực hiện nội quy, các chỉ dẫn về an toàn, an ninh ;

3. Bảo đảm điều kiện làm việc an toàn, tổ chức huấn luyện nghiệp vụ, tổ chức khám sức khoẻ định kỳ và theo dõi liều chiếu xạ đối với nhân viên bức xạ ;

4. Tạo điều kiện cho kiểm tra viên, thanh tra viên thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, thanh tra về an toàn, an ninh; cung cấp đầy đủ các thông tin cần thiết khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu;

Đăng ký tham gia lớp Đào tạo an toàn bức xạ

5. Tổ chức kiểm xạ, kiểm soát chất thải phóng xạ, bảo đảm liều chiếu xạ không vượt quá liều giới hạn ;

6. Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch ứng phó sự cố cấp cơ sở ;

7. Giúp người đứng đầu tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép tiến hành công việc bức xạ xây dựng và tổ chức thực hiện biện pháp kỹ thuật cần thiết để tuân thủ các điều kiện về an toàn, an ninh ;

8. Thường xuyên liên lạc với các cá nhân, bộ phận lưu giữ, sử dụng nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân trong phạm vi trách nhiệm của mình; thực hiện tư vấn và hướng dẫn về bảo đảm an toàn; thường xuyên kiểm tra tình trạng an ninh nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân ;

9. Báo cáo người đứng đầu tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép tiến hành công việc bức xạ khi phát hiện có dấu hiệu bất thường về an toàn, an ninh, khi có sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân;

10. Lập và lưu giữ hồ sơ liên quan đến an toàn, an ninh

Trách nhiệm bảo đảm an toàn bức xạ trong chụp ảnh phóng xạ của kỹ thuật viên

Kỹ thuật viên chụp ảnh phóng xạ là nhân viên bức xạ, làm việc trực tiếp với bức xạ, được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ và nắm vững quy định của pháp luật về an toàn, có  trách nhiệm chính sau đây :

1. Thực hiện quy định của pháp luật và tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng, hướng dẫn về an toàn phù hợp với mỗi hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử;

2. Sử dụng phương tiện theo dõi liều chiếu xạ và phương tiện bảo vệ khi tiến hành công việc bức xạ, khám sức khỏe định kỳ theo chỉ dẫn của người phụ trách an toàn; từ chối làm việc khi điều kiện bảo đảm an toàn không đầy đủ, trừ trường hợp tham gia khắc phục sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân;

3. Báo cáo ngay cho người phụ trách an toàn hiện tượng bất thường về an toàn, an ninh trong việc tiến hành công việc bức xạ;

4. Thực hiện biện pháp khắc phục sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân theo chỉ dẫn của người phụ trách an toàn.

Các nguyên tắc bổ sung

– Sự an toàn của cá nhân, công chúng và môi trường luôn phụ thuộc luôn vào ý thức của từng kỹ thuật viên. Việc tuân thủ quy trình và bảo đảm an toàn bức xạ cần thực hiện mọi lúc, mọi nơi và trong mọi tình huống.

– Kỹ thuật viên CAPX bên cạnh việc phải tuân thủ quy định của pháp luật. Cần phải tuân thủ quy trình thực hiện được xây dựng bởi người sử dụng lao động.

– Kỹ thuật viên chụp ảnh phóng xạ thường phải làm việc trong môi trường khắc nghiệt, khó khăn. Nên cũng cần quan tâm đến các mối nguy hiểm phi bức xạ qua đó cần được trang bị công cụ bảo hộ phù hợp.

– Các rủi ro có thể gây nguy hiểm đến tính toàn vẹn (gãy, vỡ, va đập, cháy, nổ…), an toàn hoặc an ninh của thiết bị CAPX cần được xem xét, giảm thiểu một cách phù hợp.

Sử dụng và bảo dưỡng thiết bị chụp ảnh phóng xạ

Việc sử dụng và bảo dưỡng thiết bị CAPX nên được thực hiện. Và có thể tương đương với hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị đó. Mặc dù các quy định hiện có ở Việt Nam còn thiếu. Nhưng có thể tham khảo một vài khuyến cáo của Ủy ban an toàn hạt nhân Canada (CNSC). Cụ thể như sau:

• Bảo dưỡng định kỳ thường xuyên thiết bị CAPX là rất quan trọng để đảm bảo hoạt động an toàn. Bao gồm cả việc xác định thao tác nguồn về vị trí an toàn. Và chức năng hoạt động bình thường của cơ cấu khóa. Chúng phải được thực hiện bởi nhân viên được đào tạo và có trình độ.
• Thiết bị CAPX cần kiểm tra rò rỉ theo 12 tháng/01 lần đối với nguồn kín và vỏ che chắn. Việc kiểm ra rò rỉ được thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Đăng ký tham gia lớp Đào tạo an toàn bức xạ

• Thiết bị CAPX không được sửa đổi, lạm dụng hoặc sử dụng với mục đích khác theo thiết kế.
• Bất cứ sửa đổi nào của thiết bị chiếu chụp. Bao gồm việc sử dụng các phụ kiện trái phép sẽ bị cấm. Sử dụng các phụ kiện này có thể ảnh hướng đến hoạt động an toàn của thiết bị. Từ đó có thể dẫn đến sự cố nghiêm trọng.
• Các kỹ thuật viên cần xác định bất kỳ vấn đề nào với thiết bị CAPX. Chẳng hạn như sự xuất hiện gỉ hay hư hỏng cáp dẫn nguồn. Các cấu kiện hư hỏng phải được loại bỏ và không sử dụng.
• Khi có các bất thường, tai nạn, sự cố và khiếm khuyết của thiết bị. Phải báo cáo ngay cho người PT ATBX và cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân; khi xác định được vấn đề cần dừng sử dụng thiết bị cho tới khi chúng được khắc phục.

Thiết bị giám sát an toàn bức xạ trong chụp ảnh phóng xạ

Thiết bị giám sát phải được sử dụng để đo liều bức xạ. Các thiết bị này bao gồm liều kế cá nhân, thiết bị đo suất liều bức xạ,…

Liều kế cá nhân

Liều kế cá nhân là thiết bị đo liều thụ động; phổ biến là liều kế cá nhân TLD (nhiệt phát quang) hoặc liều kế cá nhân OSL (quang phát quang)

Thiết bị đo suất liều bức xạ

Dùng để khảo sát suất liều bức xạ và phải được hiệu chuẩn định kỳ hàng năm.

Thiết bị đo suất liều bức xạ nhằm xác định vị trí, nơi đứng nấp phù hợp tránh chiếu xạ quá liều. Chúng cũng dùng để khẳng định nguồn đã trở lại vị trí an toàn bên trong container. Và xác định suất liều che chắn xung quanh vị trí đặt nguồn phóng xạ trước khi vận chuyển.

Các yêu cầu về đào tạo an toàn bức xạ trong chụp ảnh phóng xạ

Hiện nay, tại Việt Nam kỹ thuật viên CAPX được huấn luyện thông qua khóa học đào tạo an toàn bức xạ trong chụp ảnh phóng xạ. Bên cạnh kiến thức cơ bản về bức xạ, lợi ích/tác hại của nguồn phóng xạ, pháp luật về ATBX. Thì cũng có các nội dung bảo đảm ATBX hướng đến đối tượng là kỹ thuật viên CAPX. Sau khóa học học viên có thể được cấp chứng nhận đào tạo và chứng chỉ của cơ quan có thẩm quyền. Chu kỳ đào tạo lại theo quy định là 03 năm/01 lần.

Triển khai dịch vụ an toàn bức xạ, kiểm tra chụp ảnh phóng xạ, đào tạo kiểm tra không phá hủy xin liên hệ:

Công ty CP Dịch vụ Công nghệ và Đào tạo Phúc Minh Anh (PMA)

Phụ trách tư vấn: 0889718988 – 0973145129

Email:  phucminhanh68@gmail.com; info@phucminhanh.com.vn

Bài viết An toàn bức xạ trong chụp ảnh phóng xạ công nghệp đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Công ty Phúc Minh Anh (PMA).